Hâmiden şahide: yetişkin çocuğunuzun arkasında durmak

Bayram ziyaretinde yirmi dört yaşındaki çocuğunuz yeni bir iş için başka bir şehre taşınmak istediğini söylüyor. Çay bardağınız elinizde havada kalıyor. İçinizden ilk geçen cümle belli: “Ben sana demiştim, orası sana göre değil.” Söyleseniz de yutsanız da odanın havası değişiyor. Kitap bu anı ebeveynin son büyük değişimi sayıyor: koruyan olmaktan çıkıp yanında duran olmak.

Kitap şunu söylüyor: Yirmi beşine doğru çocuğunuzun beyninde karar ve irade merkezi tamamlanıyor. Fıkıh âlimlerinden İmam-ı Âzam da aynı yaşı sınır olarak görmüş. Genç hata yapsa bile kısıtlamanın en geç yirmi beşinde kalkması gerektiğini söylemiş. Yani karşınızdaki kişi artık kendi kararlarının sorumluluğunu taşıyan bir yetişkin. Bunu kabul etmek kolay değil. Çünkü onu yirmi beş yıl boyunca özenle büyüttünüz.

Kitaba göre hâmi, çocuğunu yöneten ve denetleyen ebeveyndir. Şahit ise çocuğunun kararlarının arkasında duran, hesabı Allah’a bırakıp dua eden ebeveyndir. Kitap bu geçişi Nisa suresinin 6. ayetine dayandırıyor. Ayet, rüşdüne ermiş gence yetkilerinin devredilmesini söyler ve “hesap sorucu olarak Allah yeter” diye biter. Kitap bu rolü şahitlik makamı diye adlandırıyor. Geri durmayı ilgisizlik olarak değil, yanında kalmanın olgun bir biçimi olarak anlatıyor.

Kitap, iyi niyetle yapılan bazı şeylere dikkat çekiyor. Çocuğunuzun etrafında sürekli dönmek, her düştüğünde hemen kaldırmak, işine, evliliğine, bütçesine ve çocuk bakımına sürekli karışmak bunlardan. Kitap buna helikopter ebeveynlik diyor. Koruma gibi görünüyor ama kitaba göre sonuçta gencin kendi karar becerisini kullanmasını engelliyor. İslam’ın başkasının işini aşırı merakla kurcalamayı yasaklaması da bu noktada örtüşüyor. Kitabın önerdiği duruş şu: Direksiyonu çocuğunuza verin, arka koltuğa geçin, istediğinde tecrübenizi paylaşın.

Bir gün çocuğunuzun kararı iyi gitmeyebilir. Kitap bu günü de düşünmüş. O gün eve gelen çocuğunuza “Ben sana demiştim” demek, haklı çıkmanın tadını çıkarmak olurdu. Kitap bunun yerine kapıyı açık tutmanızı istiyor. Çocuğunuz yargılanmayacağını bildiğinde yeniden toparlanma gücü buluyor. Kök aile, çocuğunun yerine savaşmaz. Çocuk yorulduğunda ise onu yargılamadan karşılar.