Kayınvalide ile aranızda cam duvar mı, köprü mü?

Cumartesi sabahı kapı çalıyor. Kayınvalide haber vermeden gelmiş, elinde poşetler var. Bir saat sonra mutfaktaki dolaplar yeniden düzenlenmiş. Gelin bir şey demiyor ama çay bardaklarını biraz sertçe masaya koyuyor. Eşi ikisinin arasında duruyor, kime ne diyeceğini bilmiyor.

Kitap bu tür anlar için iki fikir verir. Birincisi “cam duvar”. Kitaba göre evlilik yalnızca iki kişinin birleşmesi değildir. Geniş aile ve akraba da işin içindedir. Yine de eşlerin kendi çekirdek ailelerini korumak için aralarına şeffaf ama geçilmez bir sınır koyması gerekir.

Cam duvarın şeffaf olması akrabayı dışlamadığınızı gösterir. Geçilmez olması evlilik mahremiyetinin sürekli ihlal edilmediğini gösterir. Kitap kişisel alanın ve evlilik mahremiyetinin dışarıdan sürekli ihlal edilmesinin kişide gerginliği artırdığını aktarır.

Kitap bu sınırın eşler tarafından birlikte çizilmesini ister. Biri ötekini yalnız bırakırsa duvar işlemez. Kitap buna yatay koalisyon der: eşler omuz omuza durur.

İkinci fikir “müdara”. Kitap bunu şöyle tarif eder: gerçeği ve inancı bozmadan, karşıdakinin kalbini kırmamaya özen göstererek onu idare etmek ve takımın içinde tutmak. Müdahaneyle karıştırılmamalı. Müdahane, yaranmak için ilkesinden taviz vermektir. Müdarada ilkeden taviz yok, üslupta yumuşaklık var.

Gündelik karşılığı basit. Kayınvalide haber vermeden geldiğinde çıkışmak yerine, sakin bir zamanda “Gelmeden önce bir arayın, size daha güzel hazırlanalım” diyebilirsiniz. Kitap burada kendi gururunuzdan ve enaniyetinizden vazgeçmeyi, öfkeyi yutmayı ister. Bu davranış kin ve nefret alevlerini kaynağında söndürür.

Kitap kayınvalideye iyi davranmanın ilk adımını atmayı da önerir. Onu “oğlunu böyle güzel yetiştirdiği için” teşekkürle takdir edebilirsiniz. Kitaba göre bu, potansiyel bir düşmanlığı samimi bir müttefikliğe çeviren bilgece bir harekettir.

Kitap bunu takıma alma olarak adlandırır. Evlenen kişi eşinin ailesini yok sayamayacağını bilir. Zor bir gerçeği söylemesi gerekiyorsa bile yumuşaklıkla söyler. Böylece kayınvalide karşı taraf olmaktan çıkıp aynı takımın üyesi olur.

Kitap geniş aileyle bağı korumayı önemser. Akrabalık bağını gözetmek (sıla-i rahim) imanın göstergelerinden biri sayılır. Kitap sıla-i rahmi kesmenin en büyük günahlar arasında sayıldığını aktarır. Aynı zamanda bu bağın çekirdek ailenin huzurunu bozan bir işgale dönüşmemesini ister. Eşlerin akrabayı tamamen dışlamamasını, ama hane mahremiyetini de korumasını söyler.

Bu dengeyi kurmanın yolu bir “iyilik taşıyıcısı” olmaktır. Eşinizin ailesi hakkında duyduğunuz güzel sözleri ona aktarın. Yıkıcı bir eleştiriyi ise eve getirmeyin, kendi içinizde eritin. Kitap bunu paratonere benzetir. Elektriği taşımaz, yere verir.

Akrabalar arasında laf taşıyan bir iletken olmak yerine bu rolü seçin. Biri size eşinizin annesi hakkında bir şey söylediyse ve bu söz yalnızca kırıcıysa, onu eşinize aktarmak zorunda değilsiniz. Kitap “benim ailem, senin ailen” çatışmasına düşmemeyi ve iyiliği çoğaltmayı hanenin selameti için önemli sayar.

Bu işte eşlerden biri ikisinin arasında yalnız kalmamalı. Kitap erkeğin adil bir denge unsuru olarak eşini ezdirmemesini, gelinin de hürmet ve müdara ile kayınvalideyi takıma dâhil etmesini bir model olarak anlatır. İki taraf da kendi payına düşen adımı atınca ev rahatlar.

Kitap yatay koalisyonu da burada hatırlatır. Cam duvarı biriniz tek başına çizemez. Eşler birlikte sınırı belirler, birlikte nazik bir cümle seçer ve birlikte uygular. Eşiniz annesine bir şey söylerken siz de aynı cümleyi destekleyin.

Kitap eşlerin aile büyükleri hakkındaki olumsuz konuşmaları birbirine taşıyarak çatışmayı körüklemesini istemez. Bunun yerine eşinin ailesine saygıyı koruyan birer iyilik taşıyıcısı olmayı önerir. Bu da evliliği geniş ailenin fırtınalarından korur.

Kitabın bu bölümde asıl hatırlattığı şey, evlilikte tek bir yol olmadığıdır. Sınırı çizmek ve köprüyü kurmak aynı anda yapılabilir. Cam duvar evliliğinizi korurken müdara geniş ailenizle bağınızı korur. İkisi birbirini tamamlar.

Her ailede bu işlerin yürümesi zaman alır. Bir iltifat ya da bir sınır cümlesi hemen sonuç vermeyebilir. Kitap bu yüzden öfkeyi yutmayı ve gururdan vazgeçmeyi sabırla birlikte anar.